📌 Elsevier • SoftwareX • SCI-Expanded • Open Access
Eğer hayatınızda en az bir kez bibliyometrik analiz veya sistematik literatür taraması yapmaya niyetlendiyseniz, bahsettiğim kabusu birebir yaşamışsınızdır. Bilimsel yayıncılığın iki büyük devi vardır: Bir yanda Clarivate’in **Web of Science (WoS)** platformu, diğer yanda Elsevier’in **Scopus**’u. Bir konuyu gerçekten eksiksiz taramak istiyorsanız, yalnızca birine güvenemezsiniz; ikisini de taramak zorundasınız. İşte trajedi tam da o indirme (export) butonuna bastığınız anda başlar.
Babil Kulesi Sendromu: İki Dev Veritabanı Neden Birbiriyle Konuşamaz?
WoS’tan indirirsiniz; dergi adı `SO` diye kısaltılmıştır, yazarlar `AU` sütunundadır. Scopus’tan indirirsiniz; dergi adı `Source title`, yazarlar `Authors` sütunundadır. Biri yazarları noktalı virgülle ayırır, diğeri virgülle. Biri referansları tek bir devasa metin bloğu olarak verir, diğeri bambaşka bir format kullanır.
Daha da kötüsü, iki veritabanından aldığınız binlerce makaleyi alt alta koyduğunuzda aynı makale iki defa listelenir. “Eee, DOI numarasına göre sileriz, ne var bunda?” diyebilirsiniz. Keşke o kadar basit olsaydı! 1990’lardan önceki binlerce değerli yayında DOI numarası yoktur; ya da bazen bir veritabanı DOI’nin başına `https://doi.org/` eklerken diğeri sadece sayıyı yazar. Bir harf, bir eğik çizgi farkı yüzünden sistemler o iki makaleyi farklı sanır. Sonuç? Şişirilmiş atıf sayıları, mükerrer yazarlar ve bilimsellikten uzaklaşan yanıltıcı ağ haritaları…
İşte sevgili dostlarım ve meslektaşlarım Alperen Şahin ve Taşkın Dirsehan ile bir araya geldiğimizde dedik ki: “2025 yılındayız, yapay zekayı, kuantum bilgisayarları konuşuyoruz; ama hala akademisyenler geceleri oturup iki Excel dosyasını elle temizlemeye çalışıyor. Bu kabul edilemez.” Ve böylece **BibexPy** projesinin ilk satırlarını yazmaya başladık.
BibexPy v1.0 veri dönüştürme ve taksonomi uyumlaştırma mimarisi.
Bir Senfoni Orkestrası Kurmak: BibexPy Nasıl Çalışıyor?
Yazılıma bu ismi verirken aklımızda bir metafor vardı: Web of Science kemanları çalıyordu, Scopus üflemelileri; ama ortada bir şef olmadığı için çıkan ses tam bir gürültüydü. BibexPy o orkestra şefi olmalıydı.
Python ile geliştirdiğimiz çekirdek motor, temelde üç kritik aşamayı otomatikleştirir:
1. **Evrensel Taksonomi Haritalama:** Her iki platformun onlarca farklı sütun başlığını akıllı bir sözlük katmanıyla evrensel bir veri şemasına oturtur.
2. **Akıllı Çok Kademeli Tekilleştirme (Smart Deduplication):** DOI varsa doğrudan eşleştirir; ancak DOI yoksa ya da tutarsızsa, makale başlıklarını küçük/büyük harf, noktalama işaretleri ve özel karakterlerden arındırarak Levenshtein benzerlik skoruna sokar. Yazar soyadları ve yayın yılıyla çapraz doğrular. Böylece mükerrer kayıtlar cerrahi bir hassasiyetle temizlenir.
3. **Analize Hazır Çıktı:** Temizlenen veri setini tek bir standart dosya halinde dışa aktarır. Böylece araştırmacı o dosyayı alır almaz doğrudan VOSviewer’a veya R Bibliometrix (Biblioshiny) içine atıp saniyeler içinde büyüleyici bilim haritalarını üretmeye başlayabilir.
Açık Kaynak Felsefesi ve Geleceğe Not
Biz bu yazılımı kapalı kapılar ardında tutup paralı bir araca dönüştürmeyi hiçbir zaman düşünmedik. Akademinin ruhu paylaştıkça büyür. Bu yüzden BibexPy’yi doğrudan PyPI üzerinde `pip install bibexpy` diyerek herkesin tek satırla kurabileceği, GitHub’da kodlarını satır satır inceleyebileceği tamamen açık kaynaklı bir kütüphane olarak SoftwareX’te yayımladık.
Bu makale bizim için sadece bir yayın puanı değildi; dünya genelinde literatür taraması yapan binlerce genç araştırmacının omuzlarındaki anlamsız bir yükü hafifletme çabasıydı. Nitekim gelen tepkiler o kadar motive edici oldu ki, bu ilk kıvılcım çok geçmeden bizi çok daha büyük bir adıma, BibexPy v2.0’a taşıyacaktı…
Temizlenen veri setinden elde edilen örnek bibliyometrik ortak yazarlık ağı.
📖 Akademik Künye ve Atıf (APA 7)
Kara, B. C., Şahin, A., & Dirsehan, T. (2025). BibexPy: Harmonizing the bibliometric symphony of Scopus and Web of Science. SoftwareX, 30, 102098. https://doi.org/10.1016/j.softx.2025.102098